Genetici en hersenwetenschappers

Gerelateerde afbeelding

In de achttiende eeuw was Homo sapiens net een mysterieuze zwarte doos waarvan de innerlijke werking onze pet te boven ging. Als geleerden zich afvroegen waarom een man een mes trok en iemand neerstak, klonk het acceptabel om te zeggen: ‘Omdat hij daarvoor koos. Hij gebruikte zijn vrije wil om voor moord te kiezen en daarom is hij volledig verantwoordelijk voor deze misdaad.’ Maar de afgelopen eeuw hebben wetenschappers de zwarte doos opengemaakt en daar ontdekten ze geen ziel, geen vrije wil en geen ‘zelf’, maar alleen genen, hormonen en neuronen die gehoorzamen aan de fysieke en chemische wetten die ook de rest van de winkel huren utrecht realiteit beheersen. Als wetenschappers zich nu afvragen waarom een man een mes trok en iemand neerstak, volstaat het niet om te zeggen dat hij daar gewoon voor heeft gekozen. Genetici en hersenwetenschappers hebben een veel uitgebreider antwoord gevonden: ‘Dat deed hij door dit of dat elektrochemisch proces in de hersenen, dat werd veroorzaakt door een specifieke genetische architectuur, die de weerslag vormt van oeroude evolutionaire noodzaken in combinatie met toevallige mutaties.’ De elektrochemische hersenprocessen die tot moord leiden zijn niet deterministisch, niet willekeurig en ook geen combinatie van die twee, en ze zijn hoe dan ook nooit vrij. Als een neuron bijvoorbeeld een elektrische lading afvuurt, kan dat een deterministische reactie op externe prikkels zijn, of misschien de uitkomst van een willekeurige gebeurtenis, zoals de spontane afbraak van een radioactief atoom. Die opties laten beide geen ruimte voor een vrije wil. Beslissingen die bereikt worden via een kettingreactie van biochemische gebeurtenissen die elk worden bepaald door een voorafgaande gebeurtenis zijn op geen enkele manier vrij. Beslissingen die voortvloeien uit willekeurige subatomische ongelukjes zijn ook niet vrij, maar gewoon puur toeval. En als willekeurige ongelukjes samengaan met winkel huren schiphol deterministische processen, krijgen we probabilistische uitkomsten, maar ook dat is geen vrijheid.