Alle berichten van admin

De grote ontkoppeling

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl
De vorige bladzijden vormden een korte rondleiding langs recente wetenschappelijke ontdekkingen die de liberale filosofie ondermijnen. Nu wordt het tijd de praktische implicaties van die ontdekkingen te onderzoeken. Liberalen zweren bij vrije markten en democratische verkiezingen omdat ze geloven dat ieder mens een uniek en waardevol individu is, wiens vrije keuzes de zakelijke energie vergelijken ultieme autoriteit op het gebied van alles zijn. Er zijn drie praktische ontwikkelingen waardoor dit geloof in de eenentwintigste eeuw achterhaald zou kunnen raken:
1. Mensen zullen hun economische en militaire nut verliezen, waardoor het economische en politieke systeem niet veel waarde meer aan ze zal hechten. 2. Het systeem zal mensen op collectief niveau nog wel waardevol vinden, maar unieke individuen niet. 3. Het systeem zal nog steeds waarde hechten aan sommige unieke individuen, maar daarbij zal het gaan om een nieuwe elite van geüpgradede supermensen en niet om de massa.
Laten we deze drie bedreigingen eens wat gedetailleerder bekijken. De eerste – dat technologische ontwikkelingen de mens op economisch en militair vlak nutteloos zullen maken – zal niet bewijzen dat het liberalisme er op filosofisch niveau naast zit, maar in de praktijk is moeilijk te zien hoe de democratie, de vrije markt en andere liberale instituten zo’n zware slag kunnen overleven. Het liberalisme is immers niet alleen de dominante ideologie geworden omdat het de beste filosofische argumenten had. Het liberalisme werd juist zo’n succes omdat het op politiek, economisch en militair vlak zo logisch was om ieder mens waardevol te noemen. Op de zakelijke energie massale slagvelden van moderne industriële oorlogen en aan de massale lopende banden van de moderne industriële economieën telde ieder mens. Elk paar handen dat een geweer kon vasthouden of een hendel kon overhalen was van waarde.

Genetici en hersenwetenschappers

Gerelateerde afbeelding

In de achttiende eeuw was Homo sapiens net een mysterieuze zwarte doos waarvan de innerlijke werking onze pet te boven ging. Als geleerden zich afvroegen waarom een man een mes trok en iemand neerstak, klonk het acceptabel om te zeggen: ‘Omdat hij daarvoor koos. Hij gebruikte zijn vrije wil om voor moord te kiezen en daarom is hij volledig verantwoordelijk voor deze misdaad.’ Maar de afgelopen eeuw hebben wetenschappers de zwarte doos opengemaakt en daar ontdekten ze geen ziel, geen vrije wil en geen ‘zelf’, maar alleen genen, hormonen en neuronen die gehoorzamen aan de fysieke en chemische wetten die ook de rest van de winkel huren utrecht realiteit beheersen. Als wetenschappers zich nu afvragen waarom een man een mes trok en iemand neerstak, volstaat het niet om te zeggen dat hij daar gewoon voor heeft gekozen. Genetici en hersenwetenschappers hebben een veel uitgebreider antwoord gevonden: ‘Dat deed hij door dit of dat elektrochemisch proces in de hersenen, dat werd veroorzaakt door een specifieke genetische architectuur, die de weerslag vormt van oeroude evolutionaire noodzaken in combinatie met toevallige mutaties.’ De elektrochemische hersenprocessen die tot moord leiden zijn niet deterministisch, niet willekeurig en ook geen combinatie van die twee, en ze zijn hoe dan ook nooit vrij. Als een neuron bijvoorbeeld een elektrische lading afvuurt, kan dat een deterministische reactie op externe prikkels zijn, of misschien de uitkomst van een willekeurige gebeurtenis, zoals de spontane afbraak van een radioactief atoom. Die opties laten beide geen ruimte voor een vrije wil. Beslissingen die bereikt worden via een kettingreactie van biochemische gebeurtenissen die elk worden bepaald door een voorafgaande gebeurtenis zijn op geen enkele manier vrij. Beslissingen die voortvloeien uit willekeurige subatomische ongelukjes zijn ook niet vrij, maar gewoon puur toeval. En als willekeurige ongelukjes samengaan met winkel huren schiphol deterministische processen, krijgen we probabilistische uitkomsten, maar ook dat is geen vrijheid.

Het fundamentalistische christendom

Gerelateerde afbeelding

En hoe zit het met de radicale islam? Of het fundamentalistische christendom, het messianistische jodendom of de hindoerevival? De Chinezen weten misschien niet waar ze in geloven, maar religieuze fundamentalisten weten het maar al te goed. Ruim een eeuw nadat Nietzsche God doodverklaarde, lijkt het erop dat Hij een comeback aan het maken is. Maar dat is hoogstens een luchtspiegeling. God is wel degelijk dood, het kost alleen wat tijd om Zijn lijk af te winkel huren rotterdam voeren. De radicale islam is geen serieuze bedreiging voor het liberale pakket, omdat de moslimfanaten met al hun vuur niet echt veel begrijpen van de eenentwintigste-eeuwse wereld en niets relevants te zeggen hebben over de nieuwe gevaren en kansen die nieuwe technologieën alom aan het genereren zijn. Religie en technologie dansen altijd een hachelijke tango. Ze duwen elkaar weg, maar ze zijn van elkaar afhankelijk en kunnen niet te ver bij de ander vandaan gaan. Technologie is afhankelijk van religie omdat elke uitvinding een veelvoud aan potentiële toepassingen heeft en de techneuten een profeet nodig hebben om de belangrijke keuzes te maken en de gewenste bestemming aan te wijzen. In de negentiende eeuw vonden technici bijvoorbeeld locomotieven, radio’s en interne verbrandingsmotoren uit. Maar zoals in de twintigste eeuw bleek, kun je die middelen even goed gebruiken om fascistische maatschappijen, communistische dictaturen en liberale democratieën mee op te bouwen. Zonder religieuze overtuigingen kunnen de locomotieven niet beslissen welke kant ze op moeten. Aan de andere kant bepaalt de technologie vaak de reikwijdte en de grenzen van onze religieuze visioenen, als een serveerster die onze eetlust inperkt door ons een menukaart te overhandigen. Nieuwe technologieen helpen oude goden om zeep en scheppen ruimte voor nieuwe winkel huren amsterdam goden. Daarom waren agrarische godheden ook zo anders dan de geesten waarin jagers-verzamelaars geloofden, daarom fantaseerden fabrieksarbeiders over andere paradijzen dan boeren en daarom is het veel waarschijnlijker dat de revolutionaire technologieën van de eenentwintigste eeuw volkomen nieuwe religieuze bewegingen voortbrengen dan dat ze middeleeuwse geloven nieuw leven in zouden blazen.

Een beroemde katholieke overwinning

Gerelateerde afbeelding

Het schilderij toont een beroemde katholieke overwinning op ketterse protestantse rebellen in de Dertigjarige Oorlog. Snayers wilde deze overwinning gedenken door heel precies de verschillende formaties, manoeuvres en troepenbewegingen vast te leggen. Je kunt de verschillende eenheden, hun wapentuig en hun posities op het slagveld heel makkelijk onderscheiden. Aan de ervaringen en gevoelens van de gewone soldaten hechtte Snayers veel minder belang. Net als Jean-Jacques Walter toont hij ons de veldslag vanuit het Olympische perspectief van goden en koningen en geeft hij ons de indruk dat oorlog een gigantisch kantoorruimte huren utrecht schaakspel is. Als je iets beter kijkt -waarbij je eigenlijk een vergrootglas nodig hebt – zie je dat De Slag op de Witte Berg iets complexer in elkaar zit dan een spelletje schaak. Wat op het eerste gezicht lijkt op geometrische abstractie blijkt bij nader inzien te bestaan uit bloederige gevechtsscènes. Hier en daar zie je zelfs de gezichten van individuele soldaten die rennen of vluchten, hun geweren afschieten of een vijand spietsen met hun lans. Maar deze taferelen ontlenen hun betekenis aan hun functie binnen het grotere geheel. Als we een kanonskogel zien die een soldaat aan stukken rijt, zien we dat als onderdeel van de grote katholieke overwinning. Als de soldaat aan protestantse zijde vecht, is zijn dood zijn verdiende loon voor rebellie en ketterij. Als de soldaat in het katholieke leger vecht, is zijn dood een nobel offer voor de goede zaak. Als we hoger kijken, zien we engelen die hoog boven het slagveld zweven met een wit vaandel dat in het Latijn verklaart wat kantoorruimte huren schiphol er in deze veldslag gebeurt en waarom die zo belangrijk was. De boodschap is dat God keizer Ferdinand II op 8 november 1620 heeft geholpen zijn vijanden te verslaan.

Economische stagnatie

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Hoe rationeel is het om de toekomst van de mensheid op het spel te zetten door maar gewoon aan te nemen dat de wetenschappers van de toekomst een paar nog onbekende ontdekkingen zullen doen die de wereld gaan redden? De meeste presidenten, ministers en directeuren die de wereld regeren zijn erg rationele mensen. Waarom willen ze zo’n gok nemen? Misschien omdat ze niet het gevoel hebben dat hun eigen toekomst op het spel staat. Zelfs als alles misgaat en de kantoorruimte huren rotterdam wetenschap het tij niet kan keren, kunnen techneuten altijd nog een geavanceerd soort ark van Noach bouwen voor de hoogste kasten, terwijl ze miljarden anderen laten verdrinken. Het geloof in deze geavanceerde ark is momenteel een van de grootste bedreigingen voor de toekomst van mensheid en milieu. Mensen die in deze nieuwe ark geloven zouden geen vinger in de pap van het wereldwijde milieu moeten krijgen, om dezelfde reden dat mensen die in een hemels hiernamaals geloven geen kernwapens in handen moeten krijgen. En de armen? Waarom protesteren die niet? Als de nieuwe zondvloed komt, zullen zij die volop voor hun kiezen krijgen. Maar ze zijn ook de eersten die zullen lijden onder economische stagnatie. In een kapitalistische wereld wordt het leven van de armen alleen beter als de economie groeit. Ze zullen dus niet snel achter maatregelen gaan staan die toekomstige ecologische rampen kunnen afremmen door de huidige economische groei te vertragen. Het milieu beschermen is prachtig, maar kantoorruimte huren amsterdam mensen die hun huur niet kunnen betalen, maken zich veel meer zorgen over rood staan dan over smeltende ijskappen.

De moderne jacht naar macht

Gerelateerde afbeelding

Dit hoofdstuk gaat over de moderne jacht naar macht. In het volgende hoofdstuk onderzoeken we hoe de mens zijn groeiende macht heeft gebruikt om toch weer wat betekenis binnen te smokkelen in de eindeloze leegte van de kosmos. Want wij moderne mensen hebben weliswaar beloofd de zin van het leven af te zweren in ruil voor macht, maar er is niemand die ons aan die belofte zal houden. We denken dat we slim genoeg zijn om alle voordelen van de moderne deal binnen te slepen zonder daarvoor de prijs te betalen.
Het verschil tussen bankiers en vampiers
De moderne jacht naar macht wordt aangedreven door de alliantie van wetenschappelijke vooruitgang en economische groei. In het verleden
boekte de wetenschap meestal maar heel langzaam vooruitgang en zat de economie muurvast. De geleidelijke toename van de menselijke bevolking leidde wel tot een overeenkomstige productiegroei en sporadische ontdekkingen leidden soms zelfs tot groei per hoofd van de bevolking, maar dit was een heel traag proces. Als honderd dorpelingen in het jaar 1000 honderd ton tarwe produceerden, en 105 dorpelingen in het jaar 1100 107 ton tarwe produceerden, veranderde die nominale groei niets aan het levensritme of de sociale en politieke orde. Tegenwoordig is kantoor huren amsterdam iedereen geobsedeerd door groei, maar in de premoderne tijd wisten mensen niet eens dat er zoiets bestond. Prinsen, priesters en boeren namen aan dat de menselijke productie min of meer stabiel was, dat één persoon zich alleen kon verrijken door iets af te pakken van een ander en dat hun kleinkinderen waarschijnlijk geen hogere levensstandaard zouden hebben. Deze stagnatie vloeide grotendeels voort uit moeilijkheden bij het financieren van nieuwe projecten. Zonder adequate financiering was het niet makkelijk om moerassen te draineren, bruggen te bouwen en havens aan te leggen, en dan  kantoor huren rotterdam hebben we het nog niet eens over het kruisen van nieuwe tarwesoorten, het ontdekken van nieuwe energiebronnen of het creëren van nieuwe handelsroutes. Er was weinig financiering omdat er in die tijd weinig met krediet werd gewerkt, er werd weinig met krediet gewerkt omdat de mensen niet in groei geloofden en de mensen geloofden niet in groei omdat de economie stagneerde.

Egyptische farao’s en Chinese keizers

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

De moderne wereld is dus wel degelijk heel anders dan de premoderne wereld. Egyptische farao’s en Chinese keizers konden weinig uitrichten tegen hongersnood, ziekte en oorlog, al hebben ze het duizenden jaren geprobeerd. Moderne samenlevingen hadden het binnen een paar eeuwen voor elkaar. Zijn dat niet de vruchten die we plukken nu we onze intersubjectieve mythen hebben ingeruild voor objectieve wetenschappelijke kennis? En valt niet te verwachten dat dit proces zich de komenden decennia alleen maar zal versnellen? Als de techniek ons de kans geeft om mensen te upgraden, de ouderdom te overwinnen en de sleutel tot het geluk te vinden, zullen mensen dan niet minder gaan geven om fictieve goden, naties en bedrijven en zich meer gaan richten op het ontcijferen van de fysieke en biologische realiteit? Dat zou je wel denken, maar het is allemaal veel ingewikkelder. De moderne kantoor huren rotterdam wetenschap heeft de regels van het spel wel degelijk veranderd, maar niet door simpelweg mythen te vervangen door feiten. Mythen blijven de mens beheersen en de wetenschap maakt die mythen alleen maar sterker. De wetenschap breekt de intersubjectieve realiteit niet af, maar zal die alleen maar in staat stellen om de objectieve en subjectieve realiteit vollediger te domineren dan ooit tevoren. Dankzij computers en de biowetenschappen zullen mensen de realiteit steeds meer aanpassen aan hun favoriete verzinsels en zal het verschil tussen fictie en realiteit vervagen. De priesters van Sobek dachten dat er goddelijke krokodillen bestonden en de farao droomde van onsterfelijkheid. In werkelijkheid was de heilige krokodil een doodordinair moerasreptiel, aangekleed met goudbrokaat, en was de farao net zo sterfelijk als de armste boer. Na zijn dood werd zijn lichaam gemummificeerd met conserverende balsems en geurige parfums, maar het bleef zo levenloos als maar kon. Terwijl eenentwintigste-eeuwse wetenschappers kantoor huren amsterdam straks misschien wel in staat zijn om superkrokodillen te knutselen en de menselijke elite de eeuwige jeugd op aarde te bezorgen.

De cognitieve revolutie

Gerelateerde afbeelding

Het begon allemaal 70.000 jaar geleden, toen de cognitieve revolutie sapiens in staat stelde om te praten over dingen die alleen in hun fantasie bestonden. In de daaropvolgende 60.000 jaar weefden sapiens allerlei fictionele webben, maar die bleven klein en plaatselijk. De geest van een aanbeden voorouder die door de ene stam werd vereerd was volslagen onbekend bij de buren en schelpen die op de ene plek heel kostbaar waren, werden waardeloos zodra je de eerste de beste bergketen over trok. Verhalen over voorouderlijke geesten en kostbare schelpen gaven sapiens nog steeds een enorm voordeel, omdat ze met behulp daarvan met zijn honderden of soms zelfs duizenden effectief konden samenwerken, wat veel meer was dan neanderthalers of chimpansees konden. Maar zolang sapiens jagers-verzamelaars bleven, konden ze niet op echt massale schaal samenwerken, omdat kantoor huren utrecht het onmogelijk was een stad of koninkrijk te voeden met jagen en verzamelen. De geesten, feeën en demonen van de steentijd waren daardoor relatief zwakke entiteiten. De agrarische revolutie, die zo’n 12.000 jaar geleden begon, leverde de materiële basis om intersubjectieve netwerken te kunnen vergroten en versterken. De landbouw maakte het mogelijk om duizenden mensen in dichtbevolkte steden en duizenden soldaten in gedisciplineerde legers te voeden. Maar de intersubjectieve webben stuitten wel op een nieuw obstakel. De eerste boeren gebruikten alleen de gegevensverwerkende vermogens van het menselijk brein om de collectieve mythen te bewaren en massale samenwerkingsverbanden aan te gaan, en die vermogens waren beperkt. Boeren geloofden in verhalen over grote goden. Ze bouwden tempels voor hun favoriete god, vierden feesten ter ere van hem, brachten hem offers en gaven hem landerijen, delen van de oogst en geschenken. In de eerste steden van het oude Soemerië waren de tempels zo’n 6000 jaar geleden niet alleen plekken om goden te aanbidden, maar tegelijk ook de belangrijkste politieke en economische centra. De Soemerische goden vervulden een functie die lijkt op die van moderne merken en bedrijven. Bedrijven zijn kantoor huren schiphol tegenwoordig fictieve, juridische entiteiten die onroerend goed bezitten, geld lenen, personeel inhuren en economische avonturen aangaan. In de antieke steden Uruk, Lagasj en Suruppak functioneerden de goden als juridische entiteiten die akkers en slaven konden bezitten, leningen konden verstrekken en krijgen, salarissen konden uitbetalen en dammen en kanalen konden aanleggen.

Het slimme paard

Gerelateerde afbeelding

In 2010 voerden wetenschappers een onverwacht ontroerend experiment uit. Ze sloten een rat op in een piepklein kooitje, zetten dat in een veel groter hok en lieten een andere rat vrij door dat hok bewegen. De gekooide rat gaf noodsignalen af, waardoor de vrije rat ook tekenen van angst en stress ging vertonen. In de meeste gevallen ging de vrije rat de rat in het kooitje helpen, en na een paar pogingen lukte het meestal om het kooitje te openen en de gevangene te bevrijden. De onderzoekers herhaalden dit experiment, maar legden nu chocolade in het hok. De vrije rat had nu de keuze: de gevangene bevrijden, of lekker in haar eentje de chocolade opeten. Veel ratten bevrijdden eerst hun metgezel en deelden vervolgens de kantoor huren rotterdam chocolade (hoewel er genoeg waren die zich iets egoïstischer gedroegen, wat misschien bewijst dat sommige ratten onaardiger zijn dan andere). Sceptici wuifden deze uitkomsten weg met het argument dat de vrije rat de gevangene niet bevrijdde uit empathie, maar gewoon om van die vervelende angstgeluiden af te zijn. De ratten werden gemotiveerd door de onaangename zintuiglijke gewaarwordingen die ze ervoeren en ze wilden niets nobelers dan een eind maken aan die gewaarwordingen. Misschien is dat zo. Maar we zouden precies hetzelfde over mensen kunnen zeggen. Als ik geld aan een bedelaar geef, reageer ik dan niet op de onaangename sensaties die de aanblik van de bedelaar bij me opwekt? Geef ik echt om de bedelaar of wil ik me alleen maar beter voelen?16 In wezen verschillen wij mensen niet zo heel veel van ratten, honden, dolfijnen of chimpansees. Net als zij hebben wij geen ziel. Net als wij hebben zij een bewustzijn en een complexe wereld van sensaties en emoties. Natuurlijk heeft elk dier zijn eigen kantoor huren amsterdam unieke eigenschappen en talenten. Net als mensen. We moeten dieren niet nodeloos vermenselijken en niet denken dat ze gewoon een harige versie van onszelf zijn. Dat is niet alleen onwetenschappelijk, het verhindert ook dat we dieren op hun eigen merites beoordelen en begrijpen.

Zijn barmhartigheden

Gerelateerde afbeelding

Er is een Talmoedverhaal over een kalf dat ontsnapt op weg naar het slachthuis en zijn toevlucht zoekt bij rabbi Jehoeda Hanassi, een van de grondleggers van het rabbijnse jodendom. Het kalf stak zijn kop onder het lange gewaad van de rabbi en begon te huilen. Maar de rabbi duwde het kalf weg met de woorden: ‘Ga heen. Hiervoor ben je geschapen.’ God strafte de rabbi voor zijn gebrek aan barmhartigheid met een pijnlijke ziekte, die dertien jaar duurde. Toen vond een dienaar die het huis van de rabbi schoonmaakte op een dag wat pasgeboren ratten en begon die naar buiten te vegen. Rabbi Jehoeda haastte zich de hulpeloze diertjes te redden en maande de dienaar dat hij ze met rust moest laten, want ‘De Heere is aan allen goed, en Zijn barmhartigheden zijn over al Zijn werken’ (Psalmen i45:9 ). Omdat de rabbi zich erbarmde over de ratjes, erbarmde God zich over de rabbi en genas hem van co-working space rotterdam zijn ziekte.29 Andere religies, met name het jaïnisme, het boeddhisme en het hindoeïsme, tonen nog meer empathie voor dieren. Ze benadrukken de band tussen mensen en de rest van het ecosysteem en hun voornaamste ethische gebod is dat er geen levende wezens gedood mogen worden. Het Bijbelse gebod ‘Gij zult niet doden’ gold alleen voor mensen, maar het oude Indiase principe van ahimsa (geweldloosheid) gaat op voor alle wezens met een bewustzijn. Jaïnistische monniken gaan wat dat betreft wel heel nauwgezet te werk. Ze houden hun mond altijd bedekt met een witte doek, om geen insecten te inhaleren, en onder het lopen hebben ze altijd een bezem bij zich om elke mier ofk ever die ze tegenkomen voorzichtig van hun pad te vegen.3o Niettemin vonden alle agrarische religies – inclusief het jaïnisme, boeddhisme en hindoeïsme -wel manieren om de menselijke superioriteit te rechtvaardigen en de exploitatie van dieren goed te praten (voor vlees, of anders wel voor melk en spierkracht). Ze beweerden conference room amsterdam allemaal dat er een natuurlijke hiërarchie van levende wezens is die mensen het recht geeft om andere dieren te overheersen en exploiteren, mits de mens zich aan bepaalde restricties houdt. In het hindoeïsme zijn koeien bijvoorbeeld heilig en mag er geen rundvlees gegeten worden, maar dit geloof kwam ook op de proppen met de ultieme rechtvaardiging voor de zuivelindustrie, namelijk de verklaring dat koeien gulhartige wezens zijn die niets liever willen dan hun melk delen met de mensheid.