Maandelijks archief: december 2017

De grote ontkoppeling

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl
De vorige bladzijden vormden een korte rondleiding langs recente wetenschappelijke ontdekkingen die de liberale filosofie ondermijnen. Nu wordt het tijd de praktische implicaties van die ontdekkingen te onderzoeken. Liberalen zweren bij vrije markten en democratische verkiezingen omdat ze geloven dat ieder mens een uniek en waardevol individu is, wiens vrije keuzes de zakelijke energie vergelijken ultieme autoriteit op het gebied van alles zijn. Er zijn drie praktische ontwikkelingen waardoor dit geloof in de eenentwintigste eeuw achterhaald zou kunnen raken:
1. Mensen zullen hun economische en militaire nut verliezen, waardoor het economische en politieke systeem niet veel waarde meer aan ze zal hechten. 2. Het systeem zal mensen op collectief niveau nog wel waardevol vinden, maar unieke individuen niet. 3. Het systeem zal nog steeds waarde hechten aan sommige unieke individuen, maar daarbij zal het gaan om een nieuwe elite van geüpgradede supermensen en niet om de massa.
Laten we deze drie bedreigingen eens wat gedetailleerder bekijken. De eerste – dat technologische ontwikkelingen de mens op economisch en militair vlak nutteloos zullen maken – zal niet bewijzen dat het liberalisme er op filosofisch niveau naast zit, maar in de praktijk is moeilijk te zien hoe de democratie, de vrije markt en andere liberale instituten zo’n zware slag kunnen overleven. Het liberalisme is immers niet alleen de dominante ideologie geworden omdat het de beste filosofische argumenten had. Het liberalisme werd juist zo’n succes omdat het op politiek, economisch en militair vlak zo logisch was om ieder mens waardevol te noemen. Op de zakelijke energie massale slagvelden van moderne industriële oorlogen en aan de massale lopende banden van de moderne industriële economieën telde ieder mens. Elk paar handen dat een geweer kon vasthouden of een hendel kon overhalen was van waarde.

Genetici en hersenwetenschappers

Gerelateerde afbeelding

In de achttiende eeuw was Homo sapiens net een mysterieuze zwarte doos waarvan de innerlijke werking onze pet te boven ging. Als geleerden zich afvroegen waarom een man een mes trok en iemand neerstak, klonk het acceptabel om te zeggen: ‘Omdat hij daarvoor koos. Hij gebruikte zijn vrije wil om voor moord te kiezen en daarom is hij volledig verantwoordelijk voor deze misdaad.’ Maar de afgelopen eeuw hebben wetenschappers de zwarte doos opengemaakt en daar ontdekten ze geen ziel, geen vrije wil en geen ‘zelf’, maar alleen genen, hormonen en neuronen die gehoorzamen aan de fysieke en chemische wetten die ook de rest van de winkel huren utrecht realiteit beheersen. Als wetenschappers zich nu afvragen waarom een man een mes trok en iemand neerstak, volstaat het niet om te zeggen dat hij daar gewoon voor heeft gekozen. Genetici en hersenwetenschappers hebben een veel uitgebreider antwoord gevonden: ‘Dat deed hij door dit of dat elektrochemisch proces in de hersenen, dat werd veroorzaakt door een specifieke genetische architectuur, die de weerslag vormt van oeroude evolutionaire noodzaken in combinatie met toevallige mutaties.’ De elektrochemische hersenprocessen die tot moord leiden zijn niet deterministisch, niet willekeurig en ook geen combinatie van die twee, en ze zijn hoe dan ook nooit vrij. Als een neuron bijvoorbeeld een elektrische lading afvuurt, kan dat een deterministische reactie op externe prikkels zijn, of misschien de uitkomst van een willekeurige gebeurtenis, zoals de spontane afbraak van een radioactief atoom. Die opties laten beide geen ruimte voor een vrije wil. Beslissingen die bereikt worden via een kettingreactie van biochemische gebeurtenissen die elk worden bepaald door een voorafgaande gebeurtenis zijn op geen enkele manier vrij. Beslissingen die voortvloeien uit willekeurige subatomische ongelukjes zijn ook niet vrij, maar gewoon puur toeval. En als willekeurige ongelukjes samengaan met winkel huren schiphol deterministische processen, krijgen we probabilistische uitkomsten, maar ook dat is geen vrijheid.

Het fundamentalistische christendom

Gerelateerde afbeelding

En hoe zit het met de radicale islam? Of het fundamentalistische christendom, het messianistische jodendom of de hindoerevival? De Chinezen weten misschien niet waar ze in geloven, maar religieuze fundamentalisten weten het maar al te goed. Ruim een eeuw nadat Nietzsche God doodverklaarde, lijkt het erop dat Hij een comeback aan het maken is. Maar dat is hoogstens een luchtspiegeling. God is wel degelijk dood, het kost alleen wat tijd om Zijn lijk af te winkel huren rotterdam voeren. De radicale islam is geen serieuze bedreiging voor het liberale pakket, omdat de moslimfanaten met al hun vuur niet echt veel begrijpen van de eenentwintigste-eeuwse wereld en niets relevants te zeggen hebben over de nieuwe gevaren en kansen die nieuwe technologieën alom aan het genereren zijn. Religie en technologie dansen altijd een hachelijke tango. Ze duwen elkaar weg, maar ze zijn van elkaar afhankelijk en kunnen niet te ver bij de ander vandaan gaan. Technologie is afhankelijk van religie omdat elke uitvinding een veelvoud aan potentiële toepassingen heeft en de techneuten een profeet nodig hebben om de belangrijke keuzes te maken en de gewenste bestemming aan te wijzen. In de negentiende eeuw vonden technici bijvoorbeeld locomotieven, radio’s en interne verbrandingsmotoren uit. Maar zoals in de twintigste eeuw bleek, kun je die middelen even goed gebruiken om fascistische maatschappijen, communistische dictaturen en liberale democratieën mee op te bouwen. Zonder religieuze overtuigingen kunnen de locomotieven niet beslissen welke kant ze op moeten. Aan de andere kant bepaalt de technologie vaak de reikwijdte en de grenzen van onze religieuze visioenen, als een serveerster die onze eetlust inperkt door ons een menukaart te overhandigen. Nieuwe technologieen helpen oude goden om zeep en scheppen ruimte voor nieuwe winkel huren amsterdam goden. Daarom waren agrarische godheden ook zo anders dan de geesten waarin jagers-verzamelaars geloofden, daarom fantaseerden fabrieksarbeiders over andere paradijzen dan boeren en daarom is het veel waarschijnlijker dat de revolutionaire technologieën van de eenentwintigste eeuw volkomen nieuwe religieuze bewegingen voortbrengen dan dat ze middeleeuwse geloven nieuw leven in zouden blazen.

Een beroemde katholieke overwinning

Gerelateerde afbeelding

Het schilderij toont een beroemde katholieke overwinning op ketterse protestantse rebellen in de Dertigjarige Oorlog. Snayers wilde deze overwinning gedenken door heel precies de verschillende formaties, manoeuvres en troepenbewegingen vast te leggen. Je kunt de verschillende eenheden, hun wapentuig en hun posities op het slagveld heel makkelijk onderscheiden. Aan de ervaringen en gevoelens van de gewone soldaten hechtte Snayers veel minder belang. Net als Jean-Jacques Walter toont hij ons de veldslag vanuit het Olympische perspectief van goden en koningen en geeft hij ons de indruk dat oorlog een gigantisch kantoorruimte huren utrecht schaakspel is. Als je iets beter kijkt -waarbij je eigenlijk een vergrootglas nodig hebt – zie je dat De Slag op de Witte Berg iets complexer in elkaar zit dan een spelletje schaak. Wat op het eerste gezicht lijkt op geometrische abstractie blijkt bij nader inzien te bestaan uit bloederige gevechtsscènes. Hier en daar zie je zelfs de gezichten van individuele soldaten die rennen of vluchten, hun geweren afschieten of een vijand spietsen met hun lans. Maar deze taferelen ontlenen hun betekenis aan hun functie binnen het grotere geheel. Als we een kanonskogel zien die een soldaat aan stukken rijt, zien we dat als onderdeel van de grote katholieke overwinning. Als de soldaat aan protestantse zijde vecht, is zijn dood zijn verdiende loon voor rebellie en ketterij. Als de soldaat in het katholieke leger vecht, is zijn dood een nobel offer voor de goede zaak. Als we hoger kijken, zien we engelen die hoog boven het slagveld zweven met een wit vaandel dat in het Latijn verklaart wat kantoorruimte huren schiphol er in deze veldslag gebeurt en waarom die zo belangrijk was. De boodschap is dat God keizer Ferdinand II op 8 november 1620 heeft geholpen zijn vijanden te verslaan.

Economische stagnatie

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Hoe rationeel is het om de toekomst van de mensheid op het spel te zetten door maar gewoon aan te nemen dat de wetenschappers van de toekomst een paar nog onbekende ontdekkingen zullen doen die de wereld gaan redden? De meeste presidenten, ministers en directeuren die de wereld regeren zijn erg rationele mensen. Waarom willen ze zo’n gok nemen? Misschien omdat ze niet het gevoel hebben dat hun eigen toekomst op het spel staat. Zelfs als alles misgaat en de kantoorruimte huren rotterdam wetenschap het tij niet kan keren, kunnen techneuten altijd nog een geavanceerd soort ark van Noach bouwen voor de hoogste kasten, terwijl ze miljarden anderen laten verdrinken. Het geloof in deze geavanceerde ark is momenteel een van de grootste bedreigingen voor de toekomst van mensheid en milieu. Mensen die in deze nieuwe ark geloven zouden geen vinger in de pap van het wereldwijde milieu moeten krijgen, om dezelfde reden dat mensen die in een hemels hiernamaals geloven geen kernwapens in handen moeten krijgen. En de armen? Waarom protesteren die niet? Als de nieuwe zondvloed komt, zullen zij die volop voor hun kiezen krijgen. Maar ze zijn ook de eersten die zullen lijden onder economische stagnatie. In een kapitalistische wereld wordt het leven van de armen alleen beter als de economie groeit. Ze zullen dus niet snel achter maatregelen gaan staan die toekomstige ecologische rampen kunnen afremmen door de huidige economische groei te vertragen. Het milieu beschermen is prachtig, maar kantoorruimte huren amsterdam mensen die hun huur niet kunnen betalen, maken zich veel meer zorgen over rood staan dan over smeltende ijskappen.